कलाशैली संवाददाता । ७८औँ कान्स फिल्म फेस्टिभलमा इरानी लेखक–निर्देशक जफर पनाहीको फिल्म ‘इट वाज जस्ट एन एक्सिडेन्ट’ (एउटा साधारण दुर्घटना) ले प्रतिष्ठित पाल्मे डी’ओर अवार्ड जितेको छ। यो फिल्मले फेस्टिभलको समापनमा दर्शकहरूबाट ताली र उत्साहपूर्ण प्रतिक्रिया प्राप्त गरेको थियो। पनाही, जो लामो समयदेखि कान्सका प्रिय निर्देशक मानिन्छन्, आफ्ना कलाकारहरूसँगै पुरस्कार ग्रहण गर्न स्टेजमा उभिँदा भावुक देखिए।
यो फिल्म गुप्त रूपमा इरानमा छायांकन गरिएको थियो, किनभने पनाहीलाई लामो समयसम्म इरानमा फिल्म बनाउन र देशबाहिर यात्रा गर्न प्रतिबन्ध लगाइएको थियो। हालै यो प्रतिबन्ध हटे पनि उनले यो फिल्म गोप्य रूपमा बनाए। फिल्मले एक समूहको कथा प्रस्तुत गर्छ, जसले आफूलाई जेलमा यातना दिएको विश्वास गरेको व्यक्तिलाई अपहरण गर्छन्। पनाहीले यो कथा तेहरानको इभिन जेलमा अन्य कैदीहरूसँगको कुराकानीबाट प्रेरित भएर बनाएका हुन्, जहाँ उनले पटकपटक कारावासको सजाय भोगेका छन्। उनलाई सन् २०१० मा सरकारविरोधी प्रदर्शनलाई समर्थन गरेको र ‘प्रणालीविरुद्ध प्रचार’ गरेको अभियोगमा ६ वर्षको जेल सजाय र २० वर्षको फिल्म निर्माणमा प्रतिबन्ध लगाइएको थियो। सन् २०२३ मा उनले ६ वर्षको सजायको ७ महिना जेलमा बिताएर रिहा भए।
यो वर्षको कान्स फेस्टिभललाई पछिल्ला वर्षहरूमध्ये सबैभन्दा उत्कृष्ट मानिएको छ। फ्रान्सेली अभिनेत्री जुलियट बिनोशको नेतृत्वमा रहेको नौ सदस्यीय निर्णायक समितिले पाल्मे डी’ओरको निर्णय गरेको थियो। यो समितिमा अमेरिकी अभिनेता जेरेमी स्ट्रङ र भारतीय फिल्म निर्माता पायल कापाडिया पनि सामेल थिए। बिनोशले फेस्टिभललाई ‘अद्भुत शो’ भन्दै प्रशंसा गरिन्।
फेस्टिभलमा अन्य पुरस्कारहरू पनि वितरण गरिए। ग्रान्ड प्रिक्स (दोस्रो ठूलो पुरस्कार) नर्वेजियन निर्देशक योआखिम ट्रायरको ‘सेन्टिमेन्टल भ्यालु’ लाई दिइयो, जुन एक पारिवारिक ड्रामा हो। जूरी प्राइज फ्रान्सेली–स्पेनिस निर्देशक ओलिभर ल्याक्सको ‘सिरात’ र जर्मन निर्देशक माशा शिलिन्स्कीको ‘साउन्ड अफ फलिङ’ लाई संयुक्त रूपमा प्रदान गरियो। सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरस्कार ब्राजिलियन फिल्म ‘द सिक्रेट एजेन्ट’ का अभिनेता वाग्नर मौरालाई दिइयो, जसको निर्देशन क्लेबर मेन्डोन्सा फिल्होले गरेका थिए। उनले नै सर्वश्रेष्ठ निर्देशकको पुरस्कार पनि जिते। सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीको पुरस्कार हाफ्सिया हर्जीको ‘द लिटिल सिस्टर’ मा आफ्नो पहिलो फिल्म भूमिकामा उत्कृष्ट अभिनय गर्ने नवोदित अभिनेत्री नादिया मेल्लितीलाई प्रदान गरियो। सर्वश्रेष्ठ पटकथाको पुरस्कार बेल्जियन दाजुभाइ जीन–पियरे र लुक डार्डेनको ‘यङ मदर्स’ लाई दिइयो। पहिलो फिल्मका लागि दिइने क्यामेरा डी’ओर पुरस्कार इराकी निर्देशक हसन हादीको ‘द प्रेसिडेन्ट्स केक’ लाई प्रदान गरियो, जुन कान्समा सम्मानित पहिलो इराकी फिल्म बन्यो।
यसैबीच, पनाहीको यो जितले इरान र फ्रान्सबीच कूटनीतिक विवाद पनि निम्त्याएको छ। फ्रान्सका विदेशमन्त्री जीन–नोएल ब्यारोले पनाहीको जितलाई ‘इरानी शासनको दमनविरुद्धको प्रतिरोध’ को संज्ञा दिएपछि इरानले फ्रान्सेली राजदूतलाई बोलाएर विरोध जनाएको छ। इरानी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता मोहम्मद तन्हाईले यी टिप्पणीहरूलाई ‘अपमानजनक र आधारहीन’ भन्दै फ्रान्सको उक्त बयानलाई इरानको आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप भएको आरोप लगाए। उनले फ्रान्सले गाजामा प्यालेस्टाइनीहरूलाई समर्थन नगरेको भन्दै फ्रान्सको ‘नैतिक अधिकार’ माथि प्रश्न उठाए। इरानले फ्रान्स सरकारसँग औपचारिक स्पष्टीकरण माग गरेको छ।
पुरस्कार ग्रहण गर्दै पनाहीले इरानीहरूलाई ‘एकजुट हुन’ आह्वान गरे र भने, ‘कसैले पनि हामीलाई कस्तो लुगा लगाउने, के गर्ने वा के नगर्ने भनेर आदेश दिनुहुँदैन।’ उनले १५ वर्षपछि पहिलो पटक अन्तर्राष्ट्रिय फिल्म फेस्टिभलमा सहभागी भएको बताउँदै कान्सबाट फर्किएपछि तेहरान फर्कने र आफ्नो अर्को फिल्मको बारेमा सोच्ने बताए।
यो फेस्टिभलले फिल्मको कला जीवन्त रहने र उद्योगले सामना गरिरहेका समस्याहरूका बाबजुद फस्टाउने विश्वासलाई पुनः पुष्टि गरेको छ।
